การบูรณาการกระบวนการประเมินผลอย่างรวดเร็ว (RAP) ร่วมกับโมเดลภาษาปัญญาประดิษฐ์  เพิ่มประสิทธิภาพความมั่นคงและความยั่งยืนในการจัดการน้ำ โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษามูลบน

Chaiyapong  Thepprasit; Amorntape Jaroensook; patcharawan mentaem

Authors

Chaiyapong Thepprasit Department of Irrigation Engineering, Faculty of Engineering at Kamphaengsaen, Kasetsart University, Kamphaengsaen Campus
Amorntape Jaroensook Department of Irrigation Engineering, Faculty of Engineering at Kamphaengsaen, Kasetsart University, Kamphaengsaen Campus
patcharawan mentaem Department of Irrigation Engineering, Faculty of Engineering at Kamphaengsaen, Kasetsart University, Kamphaengsaen Campus

Keywords:

Rapid Appraisal Process (RAP), Water Management, Artificial Intelligence (AI), Gemini Pro, ChatGPT-5

Abstract

This study aims to evaluate the performance of the MoonBon Operation and Maintenance Project by integrating the Rapid Appraisal Process (RAP) with Artificial Intelligence (AI), specifically ChatGPT-5 and Gemini Pro, to enhance the Reliability and sustainability of irrigation water management. The RAP. assessment, based on internal indicators, yielded an overall score of 1.88 out of 4.0, reflecting critical limitations in water measurement of volumes, adequacy of regulating reservoirs, water flow rate capacity from buildings, lack of water level fluctuation index, unauthorized pipe connections canals, as well as the strong water user associations (WUAs) and the percentage of the total project operation and maintenance (O&M). Although infrastructure deterioration and complex management practices remain key challenges, the application of AI demonstrates significant potential to support decision-making, analyze complex datasets, and provide systematic improvement strategies. The proposed measures include upgrading irrigation canals, installing smart water measurement and control devices, increasing regulating reservoirs, and strengthening WUAs. These strategies are expected to improve irrigation efficiency, enhance operational flexibility, and ensure long-term sustainability. The findings highlight the potential of integrating RAP. with AI in improving the performance of aging irrigation systems and suggest a scalable model for future water management development.

References

โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษามูลบน. (2566). เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการโครงการชลประทาน ประจำปี 2565. สำนักงานชลประทานที่ 8 กรมชลประทาน.

สมจิตฐิพงศ์ อำนาจศาล. (2564). การศึกษาวิเคราะห์ปัจจัยความสำเร็จและผลกระทบต่อประสิทธิภาพการชลประทานของการบริหารจัดการน้ำในรูปแบบเครือข่ายส่งเสริมการมีส่วนร่วม กรณีศึกษาอ่างเก็บน้ำดอยงู จ.เชียงราย. สำนักงานชลประทานที่ 2 กรมชลประทาน.

สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ. (2561). แผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 20 ปี (พ.ศ. 2561-2580). http://www.onwr.go.th/?page_id=4174

อมรเทพ เจริญสุข, สมชาย ดอนเจดีย์, ไชยาพงษ์ เทพประสิทธิ์, และเกศวรา สิทธิโชค. (2565). การประเมินความเหมาะสมในการปรับปรุงโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่ามะกาด้วยเทคนิคการประเมินผลอย่างรวดเร็ว. รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 19. (น. 459-463). มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน.

อรรณพ ขันติธรรมพัฒนา, ธเนศร์ สมบูรณ์, และไชยาพงษ์ เทพประสิทธิ. (2560). การประเมินโครงการสูบน้ำทุ่งวัดสิงห์โดยใช้วิธีการประเมินแบบเร่งด่วน. รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 14. (น. 216-226). มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน.

อุรินทร์ โสตรโยม, และวราวุธ วุฒิวณิชย์. (2550). การประเมินผลโครงการชลประทานอ่างเก็บน้ำพระปรง โดยวิธีการประเมินแบบรวดเร็ว. รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน ครั้งที่ 4. (น. 344-351). มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน.

อุรินทร์ โสตรโยม และวราวุธ วุฒิวณิชย์. (2554). การใช้วิธีประเมินโครงการอย่างรวดเร็ว เพื่อวิเคราะห์หาแนวทางการปรับปรุงการบริหารงานส่งน้ำของระบบส่งน้ำ 2 ซ้าย โครงการชลประทานแม่กลองใหญ่. วิทยาสารกำแพงแสน, 9(1), 41-52.

Brown, T. B., Mann, B., Ryder, N., Subbiah, M., Kaplan, J., Dhariwal, P., Neelakantan, A., Shyam, P., Sastry, G., Askell, A., Agarwal, S., Herbert-Voss, A., Krueger, G., Henighan, T., Child, R., Ramesh, A., Ziegler, D. M., Wu, J., Winter, C., . . . Amodei, D. (2020). Language models are few-shot learners. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2005.14165

Burt, C. M. (2001). Rapid appraisal process (RAP) and benchmarking (Report R 01-008). Irrigation Training and Research Center, California Polytechnic State University. https://digitalcommons.calpoly.edu/bae_fac/32

Demeter ICT. (2024, December 11). Gem in Gemini คืออะไร? อยากใช้ Gemini แบบ Personalized ต้องลอง! https://dmit.co.th/th/google-workspace-updates-th/gem-in-gemini/

Food and Agriculture Organization of the United Nations. (1997). Rapid appraisal procedures (RAP) for irrigation performance assessment: Manual (Thai version). FAO Regional Office for Asia and the Pacific.

Gemini Team. (2025). Gemini 2.5: Pushing the frontier with advanced reasoning, multimodality, long context, and next-generation agentic capabilities. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2507.06261

McHugh-Johnson, M. (2024, September 5). 5 tips on getting started with Gems, your custom AI experts. Google: The Keyword. https://blog.google/products/gemini/google-gems-tips/

OpenAI. (2023). ChatGPT plugins. https://openai.com/index/chatgpt-plugins/

OpenAI. (2025, August 7). Introducing GPT‑5 for developers. https://openai.com/index/introducing-gpt-5-for-developers/

Ray, S. S., Peddinti, P. R. T., Verma, R. K., Puppala, H., Kim, B., Singh, A., & Kwon, Y.-N. (2023). Leveraging ChatGPT plugin and Bard: What does it convey for water treatment/desalination and harvesting sectors? Desalination, 570, Article 117085. https://doi.org/10.1016/j.desal.2023.117085

Wongtragoon, U., & Suwanmaneepong, S. (2017). Evaluating the irrigation efficiency using Rapid Appraisal Process Technique (RAP) in a large scale irrigation, case study: Mae Lao Operation and Maintenance Project and Chiang Rai Irrigation Project, Thailand. International Journal of Agricultural Technology, 13(7.2), 1735-1748.

Vudhivanich, V. (2008). Policies and strategic planning for the Thailand Irrigation Sector Reform Programme. Department of Water Resources Engineering, Kasetsart University. https://eng.kps.ku.ac.th/irre/rreport/pdf/Design%20and%20operation%20ISRP.pdf

Weidinger, L., Mellor, J., Rauh, M., Griffin, C., Uesato, J., Huang, P.-S., Cheng, M., Glaese, M., Balle, B., Kasirzadeh, A., Kenton, Z., Brown, S., Hawkins, W., Stepleton, T., Biles, C., Birhane, A., Haas, J., Rimell, L., Hendricks, L. A., . . . Gabriel, I. (2021). Ethical and social risks of harm from language models. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2112.04359