การจำลองพื้นที่น้ำท่วมกรณีอ่างเก็บน้ำบางพระพังทลายโดยใช้แบบจำลอง HEC-RAS

ผู้แต่ง

  • บัญชา ทองอร่าม สาขาวิชาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก เขตพื้นที่อุเทนถวาย
  • เอนก เนรมิตรครบุรี สาขาวิชาวิศวกรรมโยธา คณะวิศวกรรมศาสตร์และสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก เขตพื้นที่อุเทนถวาย
  • ภัสสริญญา พุ่มพวง สาขาวิชาคณะพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อม สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
  • ยุทธนา พันธุ์กมลศิลป์ สาขาวิชาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อมและการจัดการภัยพิบัติ มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตกาญจนบุรี

คำสำคัญ:

เขื่อนบางพระแตก, พื้นที่น้ำท่วมท้ายอ่างเก็บน้ำบางพระ, น้ำไหลล้นเขื่อน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาการพังทลายของอ่างเก็บน้ำบางพระ โดยใช้แบบจำลอง HEC-RAS เพื่อวิเคราะห์การหลากของน้ำและการเกิดน้ำท่วมในพื้นที่ท้ายน้ำ โดยพิจารณาเฉพาะรูปแบบการพังทลาย 2 กรณี คือ การล้นสันเขื่อน (overtopping) และการกัดเซาะภายใน (piping)  โดยใช้ข้อมูล แบบจำลองภูมิประเทศเชิงตัวเลข(Digital Elevation Model) ข้อมูลระดับพื้นผิวภูมิประเทศมากำหนดขอบเขตอ่างเก็บน้ำบางพระและพื้นที่ท้ายอ่างเก็บน้ำครอบคลุม ตำบล บางพระ และ ตำบลแสนสุข ได้ผลการจำลองแสดงเป็นแผนที่น้ำท่วมและกราฟน้ำท่วมในพื้นที่สำคัญ 3 แห่ง คือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลตลาดล่างบางพระ ตำบล บางพระ อำเภอศรีราชา, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงตะวันออก พื้นที่เขต บางพระ ที่ตั้ง ตำบล บางพระ อำเภอศรีราชา, มหาวิทยาลัยบูรพา ตำบล แสนสุข อำเภอเมืองชลบุรี. จากการศึกษาพบว่า พื้นที่ตอนล่างของบริเวณศึกษาใกล้ อ่างเก็บน้ำบางพระ มีความเสี่ยงน้ำท่วมสูง โดยมีระดับความลึกของน้ำมากกว่า 4–5 เมตร ขณะที่พื้นที่ตอนกลางมีความเสี่ยงปานกลาง และพื้นที่ตอนบนรวมถึงบริเวณใกล้ชายฝั่ง อ่าวไทย มีความเสี่ยงต่ำกว่า  ระดับ 36.00 m. ถนน +25 ทางรถไฟ 33.00

เอกสารอ้างอิง

กรมชลประทาน. (ม.ป.ป.). อ่างเก็บน้ำเขื่อนบางพระ. จาก https://water.rid.go.th/flood/pics/bp.HTML

นฤมล นาวายนต์, สันติ ทองพำนัก, และวิษุวัฒก์ แต้สมบัติ. (2555). การจำลองการพิบัติของเขื่อนศรีนครินทร์. ใน การประชุมวิชาการวิศวกรรมโยธาแห่งชาติ ครั้งที่ 17 (WRE030-1–WRE030-10). มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. https://irre.ku.ac.th/pubart/dlinks.php?pdf=10_WRE030.pdf&tpe=pubart

ปัญชิกา มูลรังษี. (2565). การจำลองการเกิดน้ำท่วมในพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนกลางด้วยแบบจำลอง HEC-RAS [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. Chulalongkorn University Theses and Dissertations (Chula ETD). https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/6429/

Awal, A., Bhattarai, U., Pandey, V. P., & Bhattarai, P. K. (2024). Downstream impacts of dam breach using HEC-RAS: A case of Budhigandaki concrete arch dam in central Nepal. Environmental Systems Research, 13(1), Article 37. https://doi.org/10.1186/s40068-024-00358-3

Beza, M., Fikre, A., & Moshe, A. (2023). Dam breach modeling and downstream flood inundation mapping using HEC-RAS model on the proposed Gumara Dam, Ethiopia. Advances in Civil Engineering, 2023, Article 8864328. https://doi.org/10.1155/2023/8864328

Bharath, A., Shivapur, A. V., Hiremath, C. G., & Maddamsetty, R. (2021). Dam break analysis using HEC-RAS and HEC-GeoRAS: A case study of Hidkal dam, Karnataka state, India. Environmental Challenges, 5, Article 100401. https://doi.org/10.1016/j.envc.2021.100401

Brunner, G. W. (2010). HEC-RAS river analysis system: Hydraulic reference manual (Version 4.1). U.S. Army Corps of Engineers, Hydrologic Engineering Center.

Froehlich, D. C. (2008). Embankment dam breach parameters and their uncertainties. Journal of Hydraulic Engineering, 134(12), 1708–1721. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9429(2008)134:12(1708)

Karim, I. R., Hassan, Z. F., Abdullah, H. H., & Alwan, I. A. (2021). 2D-HEC-RAS modeling of flood wave propagation in a semi-arid area due to dam overtopping failure. Civil Engineering Journal, 7(9), 1501–1514. https://doi.org/10.28991/cej-2021-03091739

MacDonald, T. C., & Langridge-Monopolis, J. (1984). Breaching characteristics of dam failures. Journal of Hydraulic Engineering, 110(5), 567–586. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9429(1984)110:5(567)

Mhmood, H. H., Yilmaz, M., & Sulaiman, S. O. (2023). Simulation of the flood wave caused by hypothetical failure of the Haditha Dam. Journal of Applied Water Engineering and Research, 11(1), 66–76. https://doi.org/10.1080/23249676.2022.2050312

Phyo, A. P., Yabar, H., & Richards, D. (2023). Managing dam breach and flood inundation by HEC-RAS modeling and GIS mapping for disaster risk management. Case Studies in Chemical and Environmental Engineering, 8, Article 100487. https://doi.org/10.1016/j.cscee.2023.100487

Regmi, R. K., Thapa, K., Dahal, V., Kunwar, S., & Bhandari, S. (2025). Analysis of Khimti Those Siwalaya Storage Project dam breach using HEC-RAS. Journal of Applied Water Engineering and Research, 13(4), 356–369. https://doi.org/10.1080/23249676.2025.2518996

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

ทองอร่าม บ., เนรมิตรครบุรี เ. ., พุ่มพวง ภ., & พันธุ์กมลศิลป์ ย. . (2026). การจำลองพื้นที่น้ำท่วมกรณีอ่างเก็บน้ำบางพระพังทลายโดยใช้แบบจำลอง HEC-RAS. วารสารวิศวกรรมศาสตร์และสถาปัตยกรรมศาสตร์ อุเทนถวาย, 3(1), 52–63. สืบค้น จาก https://ph03.tci-thaijo.org/index.php/UthenJo/article/view/4831

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิจัย

หมวดหมู่