การออกแบบและพัฒนาเครื่องดำนาแบบใช้กลไกปักดำต้นกล้าแบบ 4 แถว

ศิริพงษ์ ตรีรัตน์; ฤทธิชัย  บุญทาศรี; กิตติคม  นนท์ประสาท

doi:10.14456/jeit.2026.16

ผู้แต่ง

ศิริพงษ์ ตรีรัตน์ สาขาวิชาวิศวกรรมเครื่องกล คณะวิศวกรรมศาสตร์ วิทยาลัยเชียงราย
ฤทธิชัย บุญทาศรี สาขาวิชาวิศวกรรมเครื่องกล คณะวิศวกรรมศาสตร์ วิทยาลัยเชียงราย
กิตติคม นนท์ประสาท สาขาวิชาการจัดการอุตสาหกรรม คณะวิศวกรรมศาสตร์ วิทยาลัยเชียงราย

DOI:

https://doi.org/10.14456/jeit.2026.16

คำสำคัญ:

เครื่องดำนา 4 แถว , กลไก 4 บาร์, สมรรถนะการทำงาน , ความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบ พัฒนา และประเมินสมรรถนะเครื่องดำนาแบบใช้กลไกปักดำต้นกล้าแบบ 4 แถว เพื่อลดปัญหาการขาดแคลนแรงงานและต้นทุนการผลิตของเกษตรกรรายย่อย ตัวเครื่องประกอบด้วยส่วนหลักคือ ชุดส่งกำลัง หัวปักดำแบบกลไก 4 บาร์ (Four-Bar Linkage) และชุดตะขอรั้งข้าว ผลการทดสอบการทำงานในภาคสนาม โดยแปรผันมุมเอียงของชุดตะขอรั้งข้าวที่ทำมุมกับสกีที่ 40, 45, 50 และ 55 องศา พบว่าที่มุม 50 องศา ให้สมรรถนะดีที่สุด โดยมีอัตราความผิดพลาดในการปักดำต่ำสุดเพียงร้อยละ 8 ความลึกในการปักดำเฉลี่ย 3 - 5 เซนติเมตร และจำนวนต้นกล้าเฉลี่ย 3.86 ต้นต่อกอ เครื่องมีความสามารถในการทำงานเชิงพื้นที่ 0.25 ไร่ต่อชั่วโมง และมีประสิทธิภาพการทำงานร้อยละ 92 ในด้านความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์พบว่า เครื่องต้นแบบมีต้นทุนการสร้าง 5,000 บาท สามารถประหยัดต้นทุนการผลิตได้ 700 บาทต่อไร่ เมื่อเทียบกับการใช้แรงงานคน และมีจุดคุ้มทุนอยู่ที่ 1.76 ไร่ต่อปี ซึ่งแสดงให้เห็นว่าเครื่องดำนาที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมสำหรับการใช้งานจริงในเชิงพาณิชย์และเกษตรกรรมรายย่อย

เอกสารอ้างอิง

[1] สมพล อุชชิน,นงลักษณ์ มาเที่ยง, และ สำลีบุญญาวิวัฒน์. “การทำนาน้ำฝน” สถาบันวิจัยข้าวกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, 2539.

[2] สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย, “ผลการผลิตข้าว,” [ออนไลน์]. Available: http://www.thairiceexporters.or.th/production.htm [เข้าถึงเมื่อ 30 มิถุนายน 2568]

[3] ไพโรจน์ นะเที่ยง, “ผลการใช้เทคโนโลยีเครื่องหยอดเมล็ดพันธุ์ข้าวสำหรับการปลูกข้าวแบบนาตม,” journal of community development research, ปีที่ 6, ฉบับที่ 1, หน้า 15-30, 2557.

[4] สมพร หงษ์กง, และวัชรายุทธ ลำดวน, “เครื่องดำนาขนาดเล็กแบบเดินตามสำหรับปักดำต้นกล้าข้าวแบบล้างรากในการปลูกข้าวนาน้ำฝน,” วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒน์ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, ปีที่ 10, ฉบับที่ 19, 2561.

[5] IRRI, “Transplanting,” [online]. Available: http://www.knowledgebank.irri.org/training/fact-sheets/crop-establishment/item/transplanting. [Accessed: March 2, 2024]

[6] สมพร หงษ์กง, ณรงค์ หูชัยภูมิ, และบัญชา ล้ำเลิศ, “ชุดปักดำแบบพ่วงติดรถไถนาเดินตาม,” วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร ปีที่ 5 ฉบับที่ 9, หน้า 97–108, 2556.

[7] คนึงศักดิ์ เจียรนัยกุ, “ทดสอบและพัฒนาประสิทธิภาพการใช้เครื่องดำนา” รายงานการวิจัยการประชุมสัมมนาเชิงวิชาการกองเกษตรวิศวกรรม, กรมวิชาการเกษตร, 2540.

[8] Y. Mori, “Performance evaluation of rice transplanters evaluated by national test,” JARQ, vol. 9, no. 3, pp. 152-155, 1975. [Online]. Available: https://www.jircas.go.jp/en/publication/jarq/9/3/152. [Accessed: March 2, 2025].

[9] RNAM, Test Codes & Procedures for Farm Machinery, Technical Series No. 12, Regional Network for Agricultural Machinery Economic and Social Commission for Asia and Pacific, 1983.

[10] B. K. Behera, B. P. Varshney, A. K. Goel, “Effect of Puddling on Puddled Soil Characteristics and Performance of Self-propelled Transplanter in Rice Crop,” Agricultural Engineering International: the CIGR Ejournal. Vol. XI. Manuscript PM 08 020. September, 2009.

[11] นัย บำรุงเวช, “เครื่องดำนา,” ม.ป.ท. 2546, คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ลำปาง, 2546.

[12] ไพบูลย์ แย้มเผื่อน, การวิเคราะห์หาจุดคุ้มทุน เศรษฐศาสตร์วิศวกรรม, พิมพ์ครั้งที่ 25. กรุงเทพฯ: ชีเอ็ดยูเคชั่น, 2542.

[13] วันชัย วิจิรวนิช, และ ชอุ่ม พลอยมีค่า, “เศรษฐศาสตร์วิศวกรรม,” กรุงเทพฯ:โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2538.