ความหลากชนิดของปลาน้ำจืดภายในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและจำแนกความหลากหลายของชนิดปลาน้ำจืดภายในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม โดยใช้หลักอนุกรมวิธานแบบดั้งเดิม และจัดเก็บตัวอย่างอ้างอิงเพื่อใช้ประโยชน์ทางวิชาการในอนาคต โดยเก็บตัวอย่างปลาจากแหล่งน้ำจืดจำนวน 8 สถานี ซึ่งเป็นตัวแทนของสภาพนิเวศที่แตกต่างกัน ในสองฤดูกาล ได้แก่ ฤดูฝน (สิงหาคม พ.ศ. 2567) และฤดูร้อน (มีนาคม พ.ศ. 2568) ควบคู่กับการตรวจวัดคุณภาพน้ำ ได้แก่ ค่าออกซิเจนละลายน้ำ ค่าความเป็นกรด-เป็นด่าง อุณหภูมิ และความโปร่งแสงของน้ำ ผลการศึกษาพบปลาน้ำจืดจำนวนทั้งสิ้น 3,954 ตัว จำแนกได้เป็น 9 อันดับ 1 subseries 18 วงศ์ และ 50 ชนิด โดยอันดับ Cypriniformes และ Anabantiformes มีความหลากหลายของชนิดสูงสุด คิดเป็นร้อยละ 44 และ 22 ตามลำดับ ชนิดปลาที่มีความชุกชุมสูงสุดในเชิงจำนวนตัวอย่าง ได้แก่ ปลาบู่ใส (Gobiopterus sp.) ปลานิล (Oreochromis niloticus) และปลากริมควาย (Trichopsis vittata) นอกจากนี้ยังพบปลาต่างถิ่นจำนวน 4 ชนิด ได้แก่ ปลายี่สกเทศ (Labeo rohita) ปลาซักเกอร์ (Pterygoplichthys disjunctivus) ปลานิล (Oreochromis niloticus) และปลากินยุง (Gambusia affinis) คุณภาพน้ำมีความผันแปรตามฤดูกาลและลักษณะพื้นที่ และมีความสัมพันธ์กับองค์ประกอบและการกระจายของชนิดปลา โดยแหล่งน้ำที่มีค่าออกซิเจนละลายน้ำต่ำพบชนิดปลาที่ทนต่อสภาพแวดล้อมเสื่อมโทรมเป็นส่วนใหญ่ ผลการศึกษานี้สามารถใช้เป็นข้อมูลพื้นฐานสำหรับการประเมินสถานภาพความหลากหลายของปลาน้ำจืด และเป็นแนวทางเบื้องต้นในการวางแผนการอนุรักษ์และการจัดการแหล่งน้ำภายในสถาบันการศึกษา
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ฐาปนีย์ ผลดี. (2564). การประยุกต์การใช้ปลาเป็นดัชนีชี้วัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมทางน้ำในลุ่มน้ำปิง. [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยแม่โจ้]. https://mdc.mju.ac.th/Thesis/2568/thapanee-pholdee/fulltext.pdf
พรรณทิพย์ กาหยี. (2560). การติดตามตรวจสอบสิ่งแวดล้อมโดยวิธีทางชีวภาพ. วารสารสิ่งแวดล้อม, 21(3), 53–60.
สหัส ราชเมืองขวาง. (2566). เทคนิคการปรับแต่งและประยุกต์ภาพถ่ายในงานทางวิทยาศาสตร์. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน.
สหัส ราชเมืองขวาง, นภพลภูมิศิริ จันทร์ท่ามอญ, ณัฐพงษ์ ปานขาว และ อัครศิริ แสงสว่าง. (2568). พันธุ์ปลาน้ำจืดในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน . มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน.
อรินทม์ งามนิยม. (2555). ความสามารถของปลาซิวข้าวสารไทยในการเป็นตัวบ่งชี้ทางชีวภาพของมลภาวะสิ่งแวดล้อมในน้ำจืด. วารสารวิทยาศาสตร์ มศว, 28(1), 207–218.
Canonico, G. C., Arthington, A., McCrary, J. K., & Thieme, M. L. (2005). The effects of introduced tilapias on native biodiversity. Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems, 15(5), 463–483. https://doi.org/10.1002/aqc.699
Dudgeon, D., Arthington, A. H., Gessner, M. O., Kawabata, Z. I., Knowler, D. J., Lévêque, C., Naiman, R. J., Prieur-Richard, A. H., Soto, D., Stiassny, M. L. J., & Sullivan, C. A. (2006). Freshwater biodiversity: Importance, threats, status and conservation challenges. Biological Reviews, 81(2), 163–182. https://doi.org/10.1017/S1464793105006950
Graham, J.B. (1997) Air Breathing Fishes: Evolution, Diversity and Adaptation. Academic Press.
Grudpan, C., Grudpan, J., & Utsugi, K. (2023). A field guide to fishes of the Thailand Mekong. UBU Press.
Kottelat, M. (2001). Fishes of Laos. Colombo 5: WHT Publications.
Nelson, J. S., Grande, T. C., & Wilson, M. V. H. (2016). Fishes of the world (5th ed.). John Wiley & Sons.
Office of General Administration, Kamphaeng Saen Campus. (2017). Map of Kasetsart University, Kamphaeng Saen Campus, 2017. Kasetsart University, Kamphaeng Saen Campus.
Praxaysombath, B., Utsugi, K., Phongsa, K., Nammanivong, M., Vannachak, V., Phommachan, K., Phommavong, T., Photthana, V., Duangthasy, V., & Latsamy, S. (2020). Field guide to fishes of the Mekong Basin of Laos. National University of Laos.
Rainboth, W. J. (1996). Fishes of the Cambodian Mekong. Food & Agriculture Org.
Roberts, T. R. (1989). The freshwater fishes of Western Borneo (Kalimantan Barat, Indonesia). Memoirs of the California Academy of Sciences, 14, 1–210.
Smith, H. M. (1945). The freshwater fishes of Siam, or Thailand. U.S. Government Printing Offic.
Taki, Y., Ohtsuka, O., Komoda, M., Natori, Y., Utsugi, K., Shibukawa, K., Oizumi, T., Ottomanski, S., Praxaysombath, B., Phongsa, K., Musikasinthorn, P., Grudpan, C., Grudpan, J., So, N.,Thach, P., Nguyen, P. T., Tran, D. D., & Tran, L. X. (2021). Fishes of the Indochinese Mekong. Nagao Natural Environment Foundation.
Welcomme, R. L. (1988). International introductions of inland aquatic species. FAO.
Welcomme, R. L. (2001). Inland fisheries: Ecology and management. Blackwell Publishing Ltd.
Zymaroieva, A., Bondarev, D., Kunakh, O., Svenning, J.-C., & Zhukov, O. (2024). Young-of-the-year fish as bioindicators of eutrophication and temperature regime of water bodies. Environmental Monitoring and Assessment, 196, Article 161. https://doi.org/10.1007/s10661-024-12313-x
