ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะโภชนาการของผู้สูงอายุตำบลท่าผาปุ้ม อำเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาวะโภชนาการและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะโภชนาการของผู้สูงอายุและแนวทางการส่งเสริมโภชนาการของผู้สูงอายุ ตำบลท่าผาปุ้ม อำเภอแม่ลาน้อย จังหวัดแม่ฮ่องสอน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ศึกษาสำหรับการวิจัยเชิงปริมาณ คือ ผู้สูงอายุ จำนวน 214 คน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ สถิติเชิงพรรณนา และการทดสอบไคสแควร์ กลุ่มตัวอย่างสำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิธีการสนทนากลุ่ม คือผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทางด้านโภชนาการของผู้สุงอายุในพื้นที่ศึกษา จำนวน 10 คน ทำการวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาเชิงปริมาณพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุ 60 - 69 ปี มีภาวะโภชนาการปกติ ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้ด้านโภชนาการอยู่ในระดับปานกลาง มีระดับเจตคติการบริโภคอาหารโดยรวมอยู่ในระดับมาก ผู้สูงอายุมีระดับปัจจัยเอื้อ ปัจจัยเสริม และพฤติกรรมการบริโภคอาหาร โดยรวมอยู่ในระดับมาก การศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะโภชนาการของผู้สูงอายุ พบว่า เพศ อายุ ชาติพันธุ์ อาชีพ โรคประจำตัว และจำนวนฟันในช่องปาก มีความสัมพันธ์กับภาวะโภชนาการอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ผลการวิจัยเชิงคุณภาพ พบว่าผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีพฤติกรรมการบริโภคอาหารพื้นบ้านประกอบอาหารรับประทานเอง การเข้าถึงแหล่งอาหารลำบากในพื้นที่ห่างไกล มีพฤติกรรมบริโภคอาหารซ้ำเดิมบ่อยและผู้สูงอายุบางคนอาศัยอยู่เพียงลำพัง อาจส่งผลให้ผู้สูงอายุรับประทานอาหารไม่ครบถ้วนตามหลักโภชนาการ ดังนั้นควรมีการพัฒนาระบบอาหารชุมชนที่ยั่งยืนและเสนอแนะให้ชุมชนใช้บทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขหรืออาสาสมัครชุมชนในการเยี่ยมบ้านผู้สูงอายุเพื่อช่วยติดตามและประเมินภาวะโภชนาการของผู้สูงอายุในเบื้องต้น