ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับผลกระทบสุขภาพจากการใช้สารเคมีทางการเกษตรของเกษตรกรตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินผลกระทบสุขภาพจากการใช้สารเคมีทางการเกษตรของเกษตรกร และ 2) ศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับผลกระทบสุขภาพ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional survey research) กลุ่มตัวอย่างคือเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนผู้ปลูกพืชในพื้นที่ตำบลโป่งแยง จำนวน 280 ครัวเรือน กำหนดขนาดตัวอย่างโดยใช้สูตรของ Krejcie และ Morgan เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้สถิติสหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearson’s correlation coefficient) ผลการศึกษาพบว่า ผลกระทบสุขภาพจากการใช้สารเคมีทางการเกษตรของเกษตรกรโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง (Mean = 2.11, S.D. = 0.14) เมื่อพิจารณารายมิติ พบว่า มิติด้านสังคมมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด (Mean = 2.26, S.D. = 0.26) รองลงมาคือด้านจิตใจและด้านจิตวิญญาณ (Mean = 2.10, S.D. = 0.25) และด้านร่างกาย (Mean = 1.98, S.D. = 0.22) สำหรับการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับผลกระทบสุขภาพ พบว่า จำนวนสมาชิกในครัวเรือน (r = -0.13, p = 0.03) จำนวนแรงงานภาคเกษตรในครัวเรือน (r = -0.22, p < 0.01) และระดับทัศนคติของเกษตรกร (r = -0.27, p < 0.01) มีความสัมพันธ์เชิงลบกับผลกระทบสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าเกษตรกรยังคงได้รับผลกระทบสุขภาพจากการใช้สารเคมีทางการเกษตรในระดับปานกลาง ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรส่งเสริมความรู้และทัศนคติที่เหมาะสมเกี่ยวกับการใช้สารเคมีทางการเกษตรอย่างปลอดภัย เพื่อลดความเสี่ยงต่อสุขภาพของเกษตรกรในระยะยาว