การรับรู้ความเครียดของผู้สูงอายุในชุมชนศูนย์กลางบริการและชุมชนรอบนอก อําเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่

ผู้แต่ง

  • รุ่งทิพย์ ต๊ะตุ้ย
  • สิวลี รัตนปัญญา มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่

คำสำคัญ:

ระดับความเครียด ผู้สูงอายุ ชุมชนศูนย์กลางบริการ ชุมชนรอบนอก

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงสำรวจแบบภาพตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความเครียดและเปรียบเทียบระดับความเครียดของผู้สูงอายุในชุมชนศูนย์กลางบริการและชุมชนรอบนอก อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ กลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุจำนวน 200 คน แบ่งเป็นชุมชนศูนย์กลางบริการ ตำบลหางดง จำนวน 100 คน และชุมชนรอบนอก ตำบลบ่อหลวง จำนวน 100 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามวัดการรับรู้ความเครียด ฉบับภาษาไทย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติทดสอบทีสำหรับกลุ่มอิสระ เพื่อเปรียบเทียบระดับความเครียดระหว่างสองกลุ่ม

ผลการศึกษา พบว่าผู้สูงอายุในชุมชนรอบนอกมีค่าเฉลี่ยคะแนนความเครียดรวมเท่ากับ 17.28 (S.D. = 4.21) ซึ่งอยู่ในระดับความเครียดต่ำ ขณะที่ผู้สูงอายุในชุมชนศูนย์กลางบริการมีค่าเฉลี่ยคะแนนความเครียดรวมเท่ากับ 18.89 (S.D. = 4.97) ซึ่งอยู่ในระดับความเครียดต่ำเช่นเดียวกัน เมื่อเปรียบเทียบระดับความเครียดระหว่างผู้สูงอายุทั้งสองกลุ่ม พบว่าผู้สูงอายุในชุมชนศูนย์กลางบริการมีระดับความเครียดสูงกว่าผู้สูงอายุในชุมชนรอบนอกอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value = 0.014) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าบริบทของชุมชนอาจมีความสัมพันธ์กับระดับความเครียดของผู้สูงอายุ โดยเฉพาะสภาพแวดล้อมและรูปแบบการดำเนินชีวิต ดังนั้นควรพัฒนาแนวทางการเฝ้าระวังและส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุที่สอดคล้องกับบริบทของชุมชน โดยเฉพาะในชุมชนศูนย์กลางบริการ

เอกสารอ้างอิง

WHO. (1 October 2025 ). Ageing and health. World Health Organization (WHO), สืบ ค้น เ มื่ อ 30 มกราคม 2568 จาก https://www.who.int/en/news-room/factsheets/detail/ageing-and-health

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2567). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2566. กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, สืบค้นเมื่อ 30 มกราคม 2568 จาก https://www.dop.go.th/download/statistics/th1738230377-2563_0.pdf.

ณัฐปภัสญ์ นวลสีทอง, ธัญรัศม์ ภุชงค์ชัย, อ้อยทิพย์ บัวจันทร์ และภัควรินทร์ ภัทรศิริสมบูรณ์. (2564). ความเครียดและภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่เป็นโรคเรื้อรัง ตําบลนาเสียว อําเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา, 16(2), 78–89..

นันท์ณิชา สิงหเดชวีระชัย และสวรรยา ธรรมอภิพล. (2564).การศึกษาความเครียดและการจัดการความเครียดด้วยกิจกรรมนันทนาการของสมาชิกชมรมผู้สูงอายุบ้านหนองกระทุ่ม อําเภอกําแพงแสน จังหวัดนครปฐม. วารสารสังคมศาสตร์, 10(2), 44–51..

นภัสวรรณ มานพกาวี, นันทวัฒน์ พุทธเจริญ, วรัญญ์ศิชา ทรัพย์ประเสริฐ, และกรกฎ ฤทธิ์ประสม. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียดในผู้สูงอายุ ตําบลห้วยกะปิ อําเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี.วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรคที่ 9 จังหวัดนครราชสีมา,30(2), 64-74.

ถาวร ล่อกา, ประภัสสร ธรรมเมธา, สายหยุด มูลเพ็ชร์, ศุภิสราดิหน่อโพ, ปริศนา นวลบุญเรือง, ประวีดา คําแดง และ พีรพรรณอภิวงค์วาร. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียดในผู้สูงอายุที่อาศัยในชุมชนพื้นที่สูงและพื้นที่ห่างไกล จังหวัดเชียงใหม่,วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, (7)1, 1-13.

ดุษฎี คาวีวงศ์ และรุจิรา ดวงสงค์. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะความเครียดของผู้สูงอายุในเขตเทศบาล ขอนแก่น. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 13(2), 36-46.

มณุเชษฐ์ มะโนธรรม. (2561). การเปรียบเทียบระดับความเครียดของผู้สูงอายุ กรณีศึกษาหมู่บ้านดอยกิ่ว ตําบลนางแล อําเภอเมือง จังหวัดเชียงราย. วารสารวิชาป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก,5(2), 50-59.

Srijai, K., & Wongsawat, P. (2023). Factors influencing the risks of depression among urban elderly people in

Phitsanulok Province, Thailand. Journal of Public Health and Development, 21(3), 181–189.

สุธีกาญจน์ ไชยลาภ. (2562). สถานการณ์ภาวะซึมเศร้าและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้สูงอายุที่อาศัยอยู่ในชุมชนเขตเมือง กรุงเทพมหานคร.

วชิรเวชสารและวารสารเวชศาสตร์เขตเมือง, 63(ฉบับเพิ่มเติม),S113–S122.

ปุญญิสา อินไทย, พิชชา เครือแปง, ญาณี โชคสมงาม และ นลินี ยิ่งชาญกุล. 2564. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับความรู้สึกเป็นภาระในการดูแลของผู้ดูแลผู้สูงอายุติดเตียงในอําเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่. เชียงใหม่เวชสาร, 60(3), 383-94.

อัจฉริยา ปัญญาแก้ว, Hsiu-Yun Hsu, สุจิตรพร เลอศิลป์, และสุภาวดี พุฒิหน่อย. (2563). ระดับพฤฒิพลังและการใช้เวลาในการมี

ส่วนร่วมทางสังคมของผู้สูงอายุไทย. วารสารการพยาบาลและการสาธารณสุขไทย, 31(1), 177–188.

Iamtrakul, P., Chayphong, S., Haider, A.M., Crizzle, A.M.(2023). Older adult access to health care services in Ban Phaeo, Thailand: A case study using geospatial analysis.Transportation research interdisciplinary perspectives, 22, 1000946.https://doi.org/10.1016/j.trip.2023.100946.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2567). สถิติผู้สูงอายุ.สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม2567 จาก https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2552.

สํานักงานจังหวัดเชียงใหม่. (2025). เอกสารข้อมูลจังหวัดเชียงใหม่.สํานักงานจังหวัดเชียงใหม่ สืบค้นเมื่อ 2 ธันวาคม 2567 จาก http://

www.chiangmai.go.th/managing/public/D8/8D22Oct2025143145.pdf.

สายพิณ เลาว้าง และ วันเพ็ญ เจริญตระกูลปีติ. (2565). ชุดความสุขของผู้สูงอายุในชุมชนเมืองและชนบท. วารสารสันติสุขปริทรรศน์,(3)2, 33-45.

กันทนา ใจสุวรรณ. (2563). วิถีชีวิตคนชนบทไทยยุค 4.0. วารสารปัญญาปณิธาน, 5(1), 29-41.

Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for thebehavioral sciences (2 nd ed.). Hillsdale, NJ: LawrenceErlbaum Associates, pp. 55–56.

Sumala, M. (2024). A comparative study to assess the levelof stress, coping strategies and quality of life among elderly

people in selected rural and urban areas, Puducherry.International Journal of Advanced Psychiatric Nursing, 6(2),39–45.

https://www.doi.org/10.33545/26641348.2024.v6.i2c.188

Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A globalmeasure of perceived stress. Journal of Health and Social

Behavior, 24(4), 385–396.https://doi.org/10.2307/2136404

Wongpakaran, N., & Wongpakaran, T. (2010). The Thaiversion of the PSS-10: An investigation of its psychometric

properties. BioPsychoSocial Medicine, 4, 6.https://doi.org/10.1186/1751-07595320

นันทิกา อนันต์ชัยพัทธนา, ดลฤดี เพชรขว้าง, และ ธานี กล่อมใจ.(2568). ความสัมพันธ์ระหว่างความแข็งแกร่งในชีวิตและความเครียด

ของผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารวิจัยการพยาบาลและสุขภาพ, 26(1),e276301.

สุนิสา ค้าขึ้น, หฤทัย กงมหา, และ วิจิตร แผ่นทอง. (2563). ภาวะสุขภาพจิตและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในผู้สูงอายุ. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 36(3), 150-163.

Cumming, E., & Henry, W. E. (1961). Growing old: Theprocess of disengagement. New York: Basic Books.

https://doi.org/10.1017/S0144686X00004025

Erikson, E. H. (1982). The life cycle completed. New York:W. W. Norton & Company.

Long, C. M. (1991). Family care of the elderly: Stress,appraisal, and coping. Journal of Applied Gerontology,

(3), 311–327.https://doi.org/10.1177/073346489101000306

Penning, M. J., & Wu, Z. (2016). Caregiver stress andmental health: Impact of caregiving relationship and

gender. The Gerontologist, 56(6), 1102–1113.https://doi.org/10.1093/geront/gnv038

House, J. S. (1987). Social support and social structure.Sociological Forum, 2(1), 135-146 https://doi.org/10.1007/BF01107897

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-05-05

รูปแบบการอ้างอิง

1.
ต๊ะตุ้ย ร, รัตนปัญญา ส. การรับรู้ความเครียดของผู้สูงอายุในชุมชนศูนย์กลางบริการและชุมชนรอบนอก อําเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่. Acad. J. Sci. Appl. Sci. [อินเทอร์เน็ต]. 5 พฤษภาคม 2026 [อ้างถึง 19 พฤษภาคม 2026];10(19). available at: https://ph03.tci-thaijo.org/index.php/ajsas/article/view/4627