รูปแบบของภาวะผู้นำที่มีประสิทธิภาพในยุคแห่งความท้าทายศตวรรษที่ 21
บทคัดย่อ
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เป้าหมายหลักของระบบการดูแลสุขภาพมุ่งเน้นไปที่ผลลัพธ์ของผู้ป่วย ความเป็นอยู่ที่ดีของประชากร และมาตรฐานองค์กร การบรรลุเป้าหมายเหล่านี้จำเป็นต้องอาศัยการปฏิบัติตามหลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence-Based Practice) และการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ “ภาวะผู้นำ” เป็นองค์ประกอบสำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อความสำเร็จของระบบสุขภาพ การมีภาวะผู้นำที่มีประสิทธิผลไม่เพียงช่วยปรับปรุงประสิทธิภาพการทำงานและการปฏิบัติตามแนวทางเวชปฏิบัติ แต่ยังส่งผลต่อวัฒนธรรมองค์กร ความพึงพอใจของผู้รับบริการ และคุณภาพการดูแลผู้ป่วย ในศตวรรษที่ 21 ภาวะผู้นำที่มีประสิทธิภาพในระบบสุขภาพต้องตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงที่ซับซ้อนและรวดเร็ว ทั้งในด้านเทคโนโลยี ข้อกำหนดของนโยบาย และความคาดหวังของผู้รับบริการ ภาวะผู้นำในยุคนี้จึงต้องมีความยืดหยุ่นและหลากหลายในการนำรูปแบบต่างๆ มาใช้ให้เหมาะสมกับบริบทเฉพาะขององค์กรและสถานการณ์ที่เผชิญอยู่ รูปแบบภาวะผู้นำที่เหมาะสมได้แก่ ภาวะผู้นำเชิงเปลี่ยนแปลง (Transformational Leadership) ที่เน้นการสร้างแรงบันดาลใจและส่งเสริมให้บุคลากรมีส่วนร่วมในการพัฒนาองค์กร ภาวะผู้นำเชิงบริการ (Servant Leadership) ที่มุ่งเน้นการรับฟัง เข้าใจ และสนับสนุนบุคลากรเพื่อสร้างความผูกพันและแรงจูงใจ และภาวะผู้นำเชิงสถานการณ์ (Situational Leadership) ที่มีความสามารถในการปรับสไตล์การบริหารให้เหมาะสมกับบริบทและความพร้อมของทีมงาน นอกจากนี้ ภาวะผู้นำในศตวรรษที่ 21 ต้องเน้นการสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่เกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิต การส่งเสริมการสื่อสารอย่างโปร่งใสและเปิดกว้าง ความสมดุลระหว่างการบริหารจัดการ การสร้างแรงบันดาลใจ และการพัฒนาองค์กรอย่างต่อเนื่องเพื่อยกระดับคุณภาพการบริการ ตลอดจนการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาใช้ปรับปรุงคุณภาพการดูแลในระบบสุขภาพ เพื่อรับมือกับความท้าทายได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ซึ่งจะช่วยเพิ่มศักยภาพของระบบสุขภาพในการรักษามาตรฐานคุณภาพและเกิดความยั่งยืนในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
Jones, G. R., & George, J. M. (2024). Contemporary management (13th ed.). McGraw-Hill.
World Health Organization. (2021). Building health systems resilience for universal health coverage and health security during the COVID-19 pandemic and beyond: WHO position paper.
Shaller, D. (2007, October). Patient-centered care: What does it take? (Publication No. 1067). The Commonwealth Fund. https://www.commonwealthfund.org/publications/fund-reports/2007/oct/patient-centered-care-what-does-it-take
Zakus, D., & Bhattacharyya, O. (2007). Health systems, management, and organization in low- and middle-income countries. In W. Markle, A. Fisher, & R. Smego Jr. (Eds.), Understanding global health (2nd ed., pp. 278–292). https://content.sph.harvard.edu/wwwhsph/sites/114/2012/10/RP248.pdf
Karki L, Rijal B, Hamal PK, Khanal MC, Bhusal S. (2022) Management and Leadership Development in Healthcare Professionals. J Nepal Med Assoc. 2022;61(259):294-6. https: doi.org 10.31729/jnma.8100
Mrayyan, M. T., Algunmeeyn, A., Abunab, H. Y., Kutah, O. A., Alfayoumi, I., & Abu Khait, A. (2023). Attributes, skills and actions of clinical leadership in nursing as reported by hospital nurses: A cross-sectional study. 7(3), 1-9. https: doi.org 10.1136/leader-2022-000672.
Stanley, D. (2006). Clinical leadership: A concept analysis. Journal of Advanced Nursing, 54(2), 232–241. https: doi.org 10.1111/nuf.12100.
พิมพ์วิมล ยงใจยุทธ, และ วัลภา อรัญนะภูมิ. (2567). กลยุทธ์ในการพัฒนาภาวะผู้นำทางการพยาบาลในศตวรรษที่ 21. วชิรสารการพยา
กำธร วิเชยากุล. (2565). ภาวะผู้นำตามสถานการณ์ของผู้บริหารสถานศึกษากับมาตรฐานวิชาชีพในการปฏิบัติงานของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาปัตตานี เขต 1. วารสารอัล-ฮิกมะฮฺ มหาวิทยาลัยฟาฏอนี, 12(24), 1–17. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/HIKMAH/article/view/257547
Olatunfuni, F. O., Elufioye, O. A., Okoye, C. C., Nwankwo, E. E., & Oladapo, J. O. (2024). Leadership styles and their impact on healthcare management effectiveness: A review. International Journal of Scientific Research Archives, 11(1), 2022–2032. https://doi.org/10.30574/ijsra.2024.11.1.0271
ลำพู สนั่นเอื้อ, สุคนธ์ ไข่แก้ว, และ สมพันธ์ หิญชีระนันทน์. (2561). องค์ประกอบของภาวะผู้นำนวัตกรรมทางการพยาบาลตามการรับรู้ของพยาบาลวิชาชีพ ที่โรงพยาบาลเฉพาะทางมะเร็ง เขต 4 กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. วารสารโรงพยาบาลเจริญกรุงประชารักษ์, 14(2), 63–77.
Fahlevi, M., Aljuaid, M., & Saniuk, S. (2022). Leadership style and hospital performance: Empirical evidence from Indonesia. Przedsiębiorczość i Zarządzanie, 23(8), 113–124.
สฤษดิ์เดช เจริญไชย, สุดคนึง ฤทธิ์ฤาชัย, มาสริน ศุกลปักษ์, โกเมนทร์ ทิวทอง, และ จารุณี จันทร์เพชร. (2563). ประสบการณ์การเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงในระบบสุขภาพปฐมภูมิ ของทีมสหสาขาวิชาชีพ. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 36(2), 140–148. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/bcnbangkok/article/view/244638
Benjachat, D. (2021). Nursing Professional Leadership in Mahidol University Hospitals. Public Health Policy and Laws Journal, 7(3), 505–519. retrieved from https://so05.tci-thaijo.org/index.php/journal_law/article/view/251124
Restivo, V., Minutolo, G., Battaglini, A., Carli, A., Capraro, M., Gaeta, M., … & et al. (2022). Leadership effectiveness in healthcare settings: A systematic review and meta-analysis of cross-sectional and before-after studies. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(17), 10995. https://doi.org/10.3390/ijerph191710995
Smith, B. E. (2018). The future of leadership in healthcare [Industry report]. BESmith.com(pp. 1–5). https://www.emergingrnleader.com/wp- content/uploads/2018/03/Industry_Report- The_Future_of_Leadership_in_Healthcare_2018.pdf
มัลลิกา เจนพาณิชย์ทรัพย์, นฤมล แก้วอำไพ, และ วรพจน์ กลีบกอน. (2566). การพัฒนารูปแบบการจัดบริการสุขภาพผู้สูงอายุ จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 17(1), 255–271. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/258282
ศศิธร ไกรรัตน์. (2567). ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับภาวะผู้นำในการตัดสินใจของหัวหน้าทีมต่อประสิทธิผลที่รับรู้ของพยาบาลในหน่วยฉุกเฉินและเวชศาสตร์นิติเวช โรงพยาบาลไชยา. โรงพยาบาลสุราษฏร์ธานี. สืบค้นเมื่อ 1 กรกฎาคม 2568 จาก https://srth.moph.go.th/research/file/20240617155734-89_2567%20%E0%B8%A8%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%A3%20%E0%B9%84%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%99%E0%B9%8C.pdf
พิชา คนกาญจน์. (2564). ภาวะผู้นำและการบริหารจัดการในการพยาบาลสมัยใหม่. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี. 30(1). 15–23. https://he01.tci-thaijo.org/index.php /shj/article/view/248936/169991
Rick C. (2014). Competence in executive nursing leadership for the 21st century: The 5 eyes. Nurse Lead, 12(2), 64-66. https://doi.org/10.1016/j.mnl.2014.01.005Get rights and content
พิมพ์วิมล ยงใจยุทธ, วัลภา อรัญนะภูมิ. (2567). กลยุทธ์ในการพัฒนาภาวะผู้นำทางการพยาบาลในศตวรรษที่ 21.วชิรสารพยาบาล. 26(2), 136 –.150.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิชาการวิทยาศาสตร์และวิทยาศาสตร์ประยุกต์

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความวิชาการ/บทความวิจัยที่ได้ตอบรับการตีพิมพ์ถือเป็นลัขสิทธิ์ของคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์
