การพัฒนาวิธีการแยกเซลล์ปฐมภูมิจากเหงือกของมนุษย์ให้ปราศจาก การปนเปื้อนข้ามชนิดของเซลล์

พิบูรณ์ เหง้าณี, ปรดา เพชรสุก, ภาวิณี วิเศษศักดิ์ — Mon, 29 Jun 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการแยกและเพาะเลี้ยงเซลล์ไฟโบรบลาสต์ และเซลล์เยื่อบุผิวปฐมภูมิจากเหงือกมนุษย์ให้ได้เซลล์ที่มีความบริสุทธิ์สูง และปราศจากการปนเปื้อนข้ามชนิดของเซลล์ภายหลังการถ่ายเลี้ยงเซลล์ในครั้งแรก (P1) โดยเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อเหงือกจากอาสาสมัครสุขภาพดี จำนวน 5 ราย ที่เข้ารับการรักษา ณ คลินิกศัลยกรรมปริทันต์ คณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จากนั้นเพาะเลี้ยงด้วยวิธี Direct explant และแยกเซลล์ด้วยทริปซิน-อีดีทีเอความเข้มข้นร้อยละ 0.25 และ 0.05 ร่วมกับอาหารเลี้ยงเซลล์ที่มีความจำเพาะต่อชนิดเซลล์ พร้อมทั้งประเมินประสิทธิภาพของวิธีการแยกและเพาะเลี้ยงโดยการตรวจสอบลักษณะความสอดคล้องทางสัณฐานวิทยาเปรียบเทียบกับเซลล์มาตรฐาน

ผลการวิจัยพบว่าภายหลังการถ่ายเลี้ยงเซลล์ครั้งแรกสามารถเพาะเลี้ยงเซลล์ปฐมภูมิจากเหงือกได้สำเร็จในทุกตัวอย่าง (ร้อยละ 100) โดยกลุ่มตัวอย่างจำนวน 4 ใน 5 (ร้อยละ 80) ปราศจากการปนเปื้อนข้ามชนิดของเซลล์ อีกทั้งยังมีลักษณะทางสัณฐานวิทยาที่สอดคล้องกับเซลล์มาตรฐาน และมีความบริสุทธิ์สูงกว่าร้อยละ 95 ขณะที่พบการปนเปื้อนข้ามชนิดเพียง 1 ตัวอย่าง (ร้อยละ 20) สรุปได้ว่า วิธีการแยกเซลล์แบบผสมผสานที่พัฒนาขึ้นสามารถเพิ่มประสิทธิภาพการแยกเซลล์ปฐมภูมิให้มีความบริสุทธิ์สูง ช่วยลดต้นทุนและความสูญเสียจากการเพาะเลี้ยงเซลล์ปนเปื้อน จึงมีความเหมาะสมสำหรับนำไปประยุกต์ใช้เป็นมาตรฐานการปฏิบัติงานประจำของห้องปฏิบัติการต่อไป

Genetic Diversity Analysis of Sodium Azide-Induced Mutants of Ornamental Banana (Musa ornata Roxb.) Using ISSR Markers

Nattapong Srisamoot — Mon, 29 Jun 2026 00:00:00 +0700

Chemical mutagenesis is widely used to generate genetic variation in clonally propagated crops where conventional hybridization is limited. This study evaluated the mutagenic effects of sodium azide (NaN₃) on Musa ornata Roxb. and assessed the resulting genetic diversity using inter simple sequence repeat (ISSR) markers. In vitro–propagated plantlets were treated with NaN₃ concentrations ranging from 0.1 to 4.0 mM, and survival responses were used to determine optimal mutagenic doses. Plant survival decreased linearly with increasing NaN₃ concentration (y = −20.92x + 93.59, R² = 0.938), with estimated LD₃₀ and LD₅₀ values of 1.13 mM and 2.08 mM, respectively. Sublethal NaN₃ treatments induced measurable morphological variation in regenerated plantlets, including changes in fresh weight, leaf number, leaf length, and root development. Molecular analysis using ten ISSR primers generated 81 scorable ISSR bands, of which 36 were polymorphic (43.02%). Genetic diversity indices indicated moderate variation among mutants (PIC = 0.28, Nei’s gene diversity = 0.24, Shannon’s index = 0.34). Cluster analysis based on UPGMA grouped the plantlets into three major genetic clusters, with pairwise genetic dissimilarities ranging from 34.7% to 68.4%. The clustering pattern showed partial correspondence with observed morphological variation, suggesting that NaN₃-induced genomic changes contributed to phenotypic diversification. These findings demonstrate that the combination of in vitro sodium azide mutagenesis and ISSR marker analysis is an effective approach for generating and identifying novel variation in M. ornata. The resulting lines represent valuable genetic resources for the improvement of ornamental bananas through mutation breeding.

วารสารวิทยาศาสตร์ วิศวกรรมศาสตร์ และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม

การพัฒนาวิธีการแยกเซลล์ปฐมภูมิจากเหงือกของมนุษย์ให้ปราศจาก การปนเปื้อนข้ามชนิดของเซลล์

Genetic Diversity Analysis of Sodium Azide-Induced Mutants of Ornamental Banana (Musa ornata Roxb.) Using ISSR Markers