รูปแบบการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะผู้เรียนอาชีวศึกษาสู่การเป็นผู้ประกอบการในศตวรรษที่ 21

ลฎาภา แสวงทรัพย์ — 2026-03-18

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและแนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะผู้เรียนอาชีวศึกษาสู่การเป็นผู้ประกอบการในศตวรรษที่ 21 2) สร้างรูปแบบการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพฯ 3) ทดลองใช้รูปแบบการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพฯ 4) ประเมินผลการใช้รูปแบบการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพฯ รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนา ใช้แนวคิดทฤษฎีการบริหารเชิงระบบ (IPO) และการบริหารจัดการสมัยใหม่ (POLC) เป็นกรอบการวิจัย การวิจัยแบ่งเป็น 4 ตอน กลุ่มตัวอย่างได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษา จำนวน 4 คน ครูผู้สอน จำนวน 44 คน สถานประกอบการ จำนวน 7 คน ผู้เรียน จำนวน 98 คน รวมทั้งสิ้น จำนวน 153 คน ดำเนินการสุ่มโดยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้น (Stratified Random Sampling) และทำการสุ่มอย่างง่าย (Random Sampling) สนทนากลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 7 คน ความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของคู่มือการใช้รูปแบบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบสนทนากลุ่ม และแบบรายงาน การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการหา ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลวิจัยพบว่า

1) สภาพปัญหาการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะผู้เรียนอาชีวศึกษาสู่การเป็นผู้ประกอบการในศตวรรษที่ 21 ภาพรวมมีค่าเฉลี่ย อยู่ในระดับปานกลาง และแนวทางการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะผู้เรียนอาชีวศึกษาสู่การเป็นผู้ประกอบการในศตวรรษที่ 21 ภาพรวม ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ 11 โครงการ

2) รูปแบบที่สร้างขึ้นมี 3 องค์ประกอบ 11 โครงการได้แก่ องค์ประกอบที่ 1 ปัจจัยนำเข้า 1) หลักการ นโยบาย พัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) 2) คณะกรรมการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) 3) คณะกรรมการพัฒนาศูนย์บ่มเพาะผู้ประกอบการ (ศูนย์การเรียนรู้อาชีพ 11 ศูนย์ของแผนกวิชา) องค์ประกอบที่ 2 กระบวนการ ด้วยการบริหารจัดการสมัยใหม่ (POLC) ประกอบด้วย การวางแผน ได้แก่ 1) การพัฒนาหลักสูตรเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะผู้เรียนร่วมกับสถานประกอบการ 2) พัฒนาการจัดการเรียนรู้ร่วมกันสำหรับครูผู้สอนและครูฝึกในสถานประกอบการ การจัดองค์การ ได้แก่ 3) การบริหารเครือข่ายความร่วมมือ 4) การพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) ด้วยระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเชื่อมโยงศูนย์บ่มเพาะผู้ประกอบการ ภาวะผู้นำ ได้แก่ 5) ส่งเสริมสมรรถนะผู้เรียนสู่การเป็นผู้ประกอบการด้านทักษะวิชาชีพ และทักษะการทำงานร่วมกับผู้อื่น การควบคุม ได้แก่ 6) แนวทางการประเมินผลการพัฒนาศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) องค์ประกอบที่ 3 ผลผลิต ประกอบด้วย 1) ศูนย์การเรียนรู้อาชีพวิทยาลัยอาชีวศึกษาอุบลราชธานี (UVC) ครบวงจร 2) ผู้ประกอบการในศตวรรษที่ 21

ผลการทดลองใช้รูปแบบ พบว่า ผู้ร่วมกิจกรรมภายใต้โครงการทดลองรูปแบบ ในภาพรวม มีความพึงพอใจ และความรู้ความเข้าใจ อยู่ในระดับมากที่สุด
ผลการประเมินใช้รูปแบบ 4.1) ผู้เรียน จำนวน 826 คน ผ่านการประเมินสมรรถนะของผู้สำเร็จการศึกษาของตามกรอบคุณวุฒิอาชีวศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ด้านความรู้ ด้านทักษะ ด้านการประยุกต์ใช้และความรับผิดชอบ ด้านคุณธรรม จริยธรรม และคุณลักษณะอันพึงประสงค์พบว่า สรุปภาพรวม คิดเป็นร้อยละ 90.05 4.2) ความพึงพอใจของผู้บริหาร และครูผู้สอนที่มีต่อรูปแบบ ภาพรวมค่าเฉลี่ย อยู่ในระดับ มากที่สุด 4.3) ความพึงพอใจของผู้เรียนที่มีต่อรูปแบบ ภาพรวมค่าเฉลี่ย อยู่ในระดับมากที่สุด 4.4) ความพึงพอใจของผู้รับบริการที่มีต่อรูปแบบ ภาพรวมค่าเฉลี่ย อยู่ในระดับมากที่สุด 4.5) จำนวนความร่วมมือของสถานประกอบการหลังการใช้รูปแบบ เพิ่มขึ้นจำนวน 30 แห่ง 4.6) ผลสำเร็จเชิงรูปธรรมของศูนย์การเรียนรู้อาชีพ 4.6.1) ภาพลักษณ์ (ผลิตภัณฑ์ ชื่อเสียงความเป็นมืออาชีพ) พบว่า หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนที่มารับบริการ จำนวน 35 แห่ง ให้ความไว้วางใจในการใช้บริการศูนย์การเรียนรู้อาชีพ 4.6.2) รางวัลเชิดชูเกียรติจากสมาคมผู้สื่อข่าวและหน่วยงานราชการในจังหวัดอุบลราชธานี รายการ Five Focus ช่อง ททบ. 5 รายการตลาดไม่วาย By ทีวีอิสาน ช่อง NBT 4.6.3) การสร้างตราสินค้า (Brand) ของผลิตภัณฑ์จากศูนย์การเรียนรู้อาชีพ จำนวน 11 ตราสินค้า (Brand ) 4.6.4) จำนวนผู้เรียนที่สำเร็จการศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ จำนวน 98 คน ศึกษาต่อในระดับที่สูงขึ้น จำนวน 70 คน เป็นผู้ประกอบการหรือประกอบอาชีพอิสระ จำนวน 28 คน คิดเป็น ร้อยละ 100

วิจัยและพัฒนาอาชีวศึกษา